Echte voetballiefhebbers wonen in Townships

Township-Soccer Tour in Kaapstad

Met het luxe busje langs de Kaapse krottenwijken
Om stipt 10 uur ’s ochtends reed het luxe busje met chauffeur en gids voor. We vertrokken vanuit Long Street richting District Six, waar de zwarte bevolking ten tijden van de Apartheid uit hun huizen werd gejaagd. De chauffeur –geboren en getogen in township Langa- vertelde kort maar krachtig wat er in die tijd gebeurde terwijl wij konden uitkijken over het ooit zo kleurrijke gebied.

Na District Six reden we verder naar Langa, een township voor de ‘blacks’ uit Kaapstad. Vanaf de snelweg rijd je vrijwel direct via één van de twee ingangen naar binnen. De zogenaamde shacks –huizen zo groot als een tuinhuisje gemaakt van golfplaten of welk beschikbaar materiaal dan ook - stonden pal naast de weg waarover wij richting het sportveld reden.

Onderweg hoorden we allerlei leuke feitjes over de relatief rijke lokale voetbalclubs Ajax Cape Town en Engen Santos.  Eenmaal aangekomen in Langa bleek dat de voetbalclub van deze township van de rijkdom van Ajax en Santos alleen maar kan dromen. De gids vertelde dat voetbalfanaten het geld niet hadden om hier te voetballen en dat de aanschaf van sportkleding of zelfs een voetbal te duur is voor de meeste inwoners.

Door de verschillende buurten lieten we ons met open mond richting het sportcomplex brengen waar wij een partijtje voetbal zouden spelen met een aantal fanatieke voetballers. De ene shack was – zo mogelijk – nog armoediger dan de ander en lokale ‘winkelcentrum’ was opgebouwd uit zeecontainers en afgedankte kip-caravans.

Kleurrijk en origineel waren de winkeltjes wel. Een alternatieve dokter die werkelijk alles geneest –van ‘men issues’ tot ‘behekste mensen’- hebben wij in het centrum van Amsterdam zelfs niet.

Potje voetballen? Graag, heb jij een bal?
Eenmaal bij het sportcomplex aangekomen stonden ongeveer tien jongens van een jaar of twintig op het betonnen veldje op ons te wachten. De doeltjes op het veld waren gemaakt van een stapeltje bakstenen. We zouden niet met de mooie Jabulani WK bal spelen, maar met een oud afgetrapt veel te klein balletje dat onze gids had meegenomen. Niet één van deze jongens had het geld om een voetbal te kunnen kopen. Als snel waren de teams verdeeld: ik en drie locals tegen vier andere locals.

Het herkennen van mijn teamgenoten bleek moeilijker te zijn dan het voetballen zelf –ook al trapte ik zo nu en dan over de net iets te kleine bal heen- en al snel stonden we op voorsprong. Langs de lijn stonden de overige jongens druk te dansen op het geluid dat uit de –eveneens door de gids meegbrachte- vuvuzela’s kwam. Ik was al snel bekaf en heb de wedstrijd, na een sterke wissel, vanaf de kant verder gevolgd. We verloren de wedstrijd uiteindelijk, maar dat maakte niemand iets uit. De voetballers waren blij dat ze eindelijk weer eens konden spelen en vertrokken samen met ons richting huis.  

Verder de township in
Te voet liepen we richting het huis van de jongen die ons tijdens de wandeling van alles vertelde over de wijken. Vanuit het rijkere gedeelte –dat door de armere mensen uit Langa spottend ‘Beverly Hills’ wordt genoemd- zag er heel netjes uit, terwijl de volgende straat weer vol stond met vervallen huisjes en shacks.

De gids nodigde ons uit om een kijkje te nemen in een guesthouse waar hij momenteel woonde. De woonkamer leek letterlijk op een stal en zelfs de geur kwam daar behoorlijk bij in de buurt. Hij liet ons zien dat er acht mensen in een kamer van twee bij twee sliepen en toen ik naar buiten liep ving ik een glimp op van het gat in de grond, wat een badkamer/wc moest voorstellen. Armoede ten top.

Connecties voor een huis
Vervolgens kregen we een snelle rondleiding door een nieuwer en luxer huis met beduidend meer woonruimte. De bewoners leken zich niet te storen aan ons en de vrouw des huizes ging dan ook rustig verder met de borstvoeding van haar kind. Om in aanmerking te komen voor zo’n huis moet je overigens op een lijst staan, waarna er volkomen ‘willekeurig’ mensen worden geselecteerd. Het hebben van goede connecties is hierin spijtig genoeg niet geheel overbodig.

Met het busje gingen we verder op pad naar aangrenzende township Gugulethu, maar niet voordat we nog door de meest armoedige wijk in Langa waren gereden. Hier staan duizende shacks op elkaar gepropt en water,elektriciteit en fatsoenlijke riolering bestaat hier gewoon niet. Aan de rand van de wijk staat een kilometers lange rij toiletten met daar achter een slootje waar je beter niet in de buurt kunt komen.

Monument van de Gugulethu 7 en Amy Biehl
Gugulethu is een township waar de zogenaamde coloured community woont en de meeste delen zijn hier beter ontwikkeld dan de wijken in Langa. Tijdens een korte stop bij de gedenktekens van de Gugulethu 7 en de plek waar Amy Biehl is vermoord liep een drietal ‘wilde’ geiten voorbij waarvan niemand zich iets aantrok. In een township is niets gek.

Braaien bij Mzoli’s Meat Market
Tussen de kleine, maar duidelijk beter verzorgde huisjes door reden we richting de populairste plek in Gugulethu; Mzoli’s Meat Market. Hier komen zowel mensen uit het centrum van Kaapstad als township bewoners samen om onder het genot van goede muziek te genieten van het beste vlees ter wereld, volgens Gordon Ramsay. Samen met onze gids en drie van de voetbaljongens –gekleed in Bafana Bafana shirt- schoven we aan tafel.

Terwijl we onder het genot van een flesje Heinken – à R10 – over de kansen van Zuid-Afrika op het WK hadden, werd ik af en toe afgeleid door enorme schalen vlees die ik voorbij zag komen. Na een kwartier kwam een enorme schaal Zuid-Afrikaanse ‘pap’ naar ons toe, wat op het eerste ook aardappelpuree leek.

Kort daarop volgde de schaal met de enorme berg heerlijk gemarineerde kippenpoten, boerenwors, lam en varkensvlees. Al het vlees kwam rechtstreeks van één van de vele Mzoli’s braais en dat was te proeven! Met zeven man was de schaal dan ook in ongeveer 20 minuten schoon op. Inderdaad, je krijgt flinke honger van een potje voetbal.

Armoede en Vrolijkheid gaan hand in hand
Met een volle maag en vermoeide benen stapten we het busje weer in en na een korte stop op de snelweg –om de voetbal jongens er uit te laten- werden we keurig voor de deur afgezet. Wat mij het meest verbaasde tijdens de tour was het feit dat iedereen vrolijkheid uitstraalde.

Met grote trots kregen we rondleidingen door de meest armoedige huizen en winkeltjes en ik heb nog nooit iemand zo gepassioneerd op een vuvuzela zien blazen. De jongens gaven zich voor de volle 100% tijdens het voetballen.

Must-do voor toeristen
Eigenlijk zou elke toerist en bezoeker in Kaapstad een bezoek aan een township moeten brengen, hoe confronterend het ook is. Maar daarom juist moet je het doen, om alle kanten van de stad te leren kennen. Naast het feit dat het met eenb touroperator als Camissa absoluut veilig is maak je tijdens deze tour ook contact met de bewoners en hoor je over het ‘andere leven’ in Kaapstad.

Ik ga zeker nog eens terug naar Langa en Gugulethu, voor een potje fanatiek voetbal en anders om mijn grote liefde voor enorme schalen vlees, vers van de braai!

Door Jeroen Staehle

---

Jeroen Staehle liep vijf maanden stage bij KaapstadMagazine. In die tijd bezocht hij vele restaurants, clubs en andere events in de stad. Maar de township tour maakte verreweg het meeste indruk.