Kerstkransen van oude kranten

Zuid-Afrikaanse Alison Coutras biedt werk aan kansarme vrouwen uit townships

Regelmatig wordt Kaapstad bezocht door vakantiegangers, vrijwilligers en studenten. Veelal maekt de kennismaking met Kaapstad dusdanig indruk op deze bezoekers, dat ze daar graag over vertellen. Hieronder het bijzondere verhaal van Rosa de Buisonjé die in 2011 de Moederstad bezocht. 
 
Als onderdeel van mijn drieweekse-studiereis in Kaapstad ga ik op bezoek bij Alison Coutras en haar man. Ze runnen samen het bedrijfje “Kunye”, wat in het Xhosa ‘samen vooruit’ betekent. Het bedrijfje van Alison en haar man recyclet afval. Op zich is dat als industrie in deze stad niet heel bijzonder; in Kaapstad is het recyclen de laatste tijd behoorlijk hot. Toch is Kunye niet zoals alle andere bedrijfjes: Alisons bedrijf biedt namelijk werk speciaal voor vrouwen uit townships.

Het kantoor zit verstopt in een prachtige kerk in de zuidelijke wijk Mowbray. Na drie keer de deurbel te hebben ingedrukt, doet een blanke en chaotische Alison de deur voor me open. “Sorry dat ik zo haastig ben, maar het is nogal druk”, verontschuldigt ze zich meteen. Het heen en weer geloop van Alison geeft mij de tijd om op mijn gemak rond te kijken. Het eerste waar mijn oog op valt? De rommel. In de gang ligt rommel, op de kastjes ligt rommel. Op de prachtige, eikenhouten trap ligt rommel. En tien minuten later als ik haar werkruimte binnenstap, is rommel het enige dat ik zie. 

Rommel als grondstof
Als ik aan Alison vraag waarom er overal zoveel rommel ligt, kijkt ze me verbaasd aan. “Dat is geen rommel hoor!”, lacht ze. “Het zijn de grondstoffen voor mijn producten”. Ze wijst naar een rol glimmende folie. “Dit heb ik gekregen van een fabriek hier in de buurt die chipszakken produceert. Ze houden altijd een stuk over waar ze geen zakken meer van kunnen maken, en bellen mij dan. Of ik het wil hebben. Dan stap ik natuurlijk gelijk in mijn busje om het op te halen”, vertelt ze opgetogen. Toen Alison net begon met Kunye ging ze nog echt buiten op zoek naar afval, maar inmiddels is het bedrijf bij verschillende grote fabrieken bekend en weten die haar goed te vinden. De bedrijven laten maar wat graag hun afval door Kunye ophalen, zodat ze het zelf ook niet hoeven weg te gooien. 

We zetten de rondleiding voort naar boven; het is uitkijken geblazen op de trap. Eenmaal boven laat Alison mij de reden zien waarom ze vijftien jaar geleden begonnen is met Kunye. In een redelijk ruime kamer vouwen tien donkere vrouwen kransen van oude kranten. Het blijken vrouwen uit Guinee te zijn, die nog maar kort in Kaapstad wonen. “Ze wonen allemaal in de townships en spreken nog geen Engels. Door ze hier te laten werken, kunnen zij hun gezinnen onderhouden en een redelijk bestaan opbouwen. Dát is de reden dat ik voor mezelf begonnen ben”, vertelt Alison terwijl haar blauwe ogen sprankelen. 

Eerlijke boterham
De werkloosheid in Kaapstad is ongelooflijk hoog; maar liefst 26 procent van de bevolking heeft geen baan. Vrouwen die voor Alison en haar man werken verdienen een minimumloon. “We hebben vanaf het begin afgesproken dat we deze vrouwen een redelijk loon zouden bieden, zodat ze op z’n minst fatsoenlijk kunnen leven. Daarom verdienen ze per dag een minimum van honderd rand (ongeveer tien euro). Produceren ze veel artikelen, dan krijgen ze een bonus. Ik begrijp dat ik hier de problematiek van het land niet mee oplos, maar het is mijn poging om kansarme vrouwen een beter vooruitzicht te bieden”, aldus Alison. 

Kunye is en blijft een bedrijf waar winst moet worden gemaakt en dat is iets waar Alison regelmatig mee worstelt. “Na vijftien jaar balanceer ik nog steeds tussen twee rollen. Aan de ene kant wil ik een succesvol bedrijf runnen dat veel winst maakt en kan blijven voortbestaan. Aan de andere kant wil ik ook bewust omgaan met afval, en probeer ik kansarme vrouwen een betere toekomst te geven. Die twee rollen botsen nog steeds regelmatig. Dan vergeet je het economische aspect omdat je zo met die vrouwen meeleeft. Of juist andersom; je bent zo met de cijfertjes en winst bezig, dat je vergeet met wat voor personeel je werkt.”

De toekomst ziet er voor Kunye, bijna tot teleurstelling van Alison, goed uit. “Het bedrijf is succesvol vanwege twee dingen. Ten eerste is er de enorme hoeveelheid afval die de komende jaren alleen nog maar zal toenemen. Ten tweede is er natuurlijk de bizar hoge werkeloosheid in het land. Deze twee dingen zullen de komende jaren waarschijnlijk niet verminderen, laat staan verdwijnen. Dus ja, als je het zo bekijkt zit ik goed”, vertelt ze. Snel voegt ze hieraan toe: “Maar in de ideale wereld zouden wij juist werkeloos zijn!”

Door Rosa de Buisonjé

Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met het Beyond Your World-programma van LokaalMondiaal.

Meer bijzondere projecten in de townships van Kaapstad lees je in onze rubriek ‘Maatschappelijk nieuws’. 

Abonneer je ook op onze gratis nieuwsbrief en volg ons op Twitter en Facebook