Esther Bootsma

Tien vragen aan Esther Bootsma, schrijfster van ‘Ek sien jou’ – over Nederlanders woonachtig in Zuid-Afrika

Onlangs verscheen Ek sien jou - een portret van vijftien Nederlanders die in Zuid-Afrika wonen. Informatief, vermakelijk en zeer herkenbaar voor de Nederlandse bevolking van Zuid-Afrika. Reden genoeg voor een Q&A met Esther Bootsma, de schrijfster van het boek.

1) Wie ben je?
Ik ben Esther Bootsma (45), opgegroeid in Geldrop (Noord-Brabant). Na mijn studies Journalistiek en Geschiedenis kwam ik terecht bij dagblad Trouw. Ik schreef er onder andere over Azië en Afrika, en maakte ook buitenlandse reportagereizen. Tussen 1998 en 2002 was ik correspondent in Zuid-Afrika, momenteel ben ik buitenlandredacteur/verslaggever van het NOS-Journaal.

2) Wanneer kwam je voor het eerst in Zuid-Afrika en waarom?
In 1997 kwam ik voor het eerst in Zuid-Afrika, voor een vakantie in de West-Kaap, met mijn man en onze toen éénjarige zoon. Zoals veel toeristen werden we meteen verliefd op het land. Na een kop koffie bij de toenmalige Trouw-correspondent begon ik stiekem te hopen dat hij er snel mee op zou houden.

3) Je hebt er vier jaar voor je werk in Hout Bay gewoond. Hoe was dat?
En dat deed hij toevallig, waardoor ik me in 1998 in Zuid-Afrika kon vestigen als nieuwe correspondent voor Trouw. Ook kon ik er voor de Wereldomroep werken, en voor Elsevier. We woonden in Houtbay, waar mijn man restaurant Dunes overnam samen met een partner. In januari 2000 werd ons tweede kind er geboren.

4) Wat is voor jou wat Zuid-Afrika uniek maakt als land om te wonen? En wat maakt het een moeilijke plek om te wonen?
Zuid-Afrika is niet alleen mooi, maar ook opwindend en verwarrend. De meeste mensen zijn open en toegankelijk voor journalisten, wat voor een correspondent natuurlijk erg fijn is. Bovendien blijft de verhouding blank-zwart-kleurling na zo'n complexe en grimmige geschiedenis voor mij eeuwig fascinerend. Maar dat is door de ogen van de journalist. Als gewone inwoner kreeg ik na verloop van tijd wel last van de kloof tussen rijk en arm, die in de Kaap vooral langs de kleurgrens loopt. Last van mijn eigen zwembad als het ware - ook al was dat nog zo groen uitgeslagen. Last ook van het diepgewortelde racisme en seksisme om me heen, terwijl ik zelf politiek correct probeerde te zijn. De verwarring die me als journalist inspireerde, begon me als inwoner te hinderen.

5) Voor je boek ‘Ek sien jou’ bezocht je verschillende Nederlanders die in Zuid-Afrika wonen. Welke indruk kreeg je over het algemeen van hun over hoe zij het leven in Zuid-Afrika ervaren?
Dat is niet makkelijk samen te vatten, daarom heeft het boek ook 200 bladzijden. Zuid-Afrika is vanwege de voorzieningen, het klimaat en misschien ook wel de historische verwantschap voor Nederlanders een prettig land om te wonen. Maar er is meer. Het is een land van kansen, zoals topkok Margot Janse in mijn boek zegt. En een land in ontwikkeling. 'In Nederland ging ik flatlinen', zegt bijvoorbeeld reclamemaakster Liesbeth Bijlstra. 'Hier voel ik veel meer dat ik leef. Er gaat geen dag voorbij zonder dat ik gedwongen wordt over iets na te denken.'
Maar de Nederlanders die ik heb geinterviewd zijn ook openhartig over de schaduwzijden. Sommigen vinden de Zuid-Afrikanen (blank en zwart) nogal onbetrouwbaar. Of hebben moeite met de anti-blanke houding bij sommige jonge zwarte Zuid-Afrikanen. Of ze vinden het ingewikkeld om met personeel om te gaan. Maar tegelijkertijd merk je dus ook dat ze die dingen juist een uitdaging vinden, waardoor het spannender en interessanter is om in Zuid-Afrika te wonen dan in Nederland. En dan heb je er ook nog eens goed weer en kun je voor weinig geld heerlijk uit eten. Tamelijk ideaal.

6) Zijn er specifieke dingen die Nederlanders in Zuid-Afrika missen?
Klinkt truttig, maar sommigen, vooral de oudere emigranten, missen vooral de Nederlandse gezelligheid. Een gezellige winkelstraat bijvoorbeeld. Koffie leuten. Anderen missen meer het culturele leven: goed theater, concerten. En voetbalcoach Ruud Krol vindt het bijvoorbeeld te onveilig om 's avonds laat in Johannesburg uit te gaan; daardoor mist hij 'een cluppie om met iemand een biertje te drinken'.

7) Wat miste jij zelf aan het Nederlandse toen je hier woonde?
Ik miste seizoenen, ook al heb je die in de Kaap ook, ze zijn er toch minder afwisselend. Ik miste Amsterdam, de Prinsengracht waar ik had gewoond, het straatleven, lopende mensen, fietsende mensen, theater, goede films, discussies in de kroeg. Houtbay is prachtig, en een sundowner aan het strand is er heerlijk, maar het was voor mij misschien iets té relaxed, het bruiste minder dan het leven in Nederland. En voor de kinderen miste ik het op straat spelen en dat ze zelf naar vriendjes of de voetbalclub konden fietsen. Als ik eerlijk ben, had ik geen zin om tot hun achttiende hun taxi-chauffeur te zijn.

8) Zie je jezelf ooit terugkeren naar Zuid-Afrika om langer te wonen?
Misschien wel. Altijd als ik er weer een paar weken ben, merk ik dat ik me er thuis voel en van het land houd. Maar als journalist kun je niet veel langer dan vijf jaar achter elkaar in één land werken. Dan begin je jezelf te herhalen. Dus voor langere tijd weer naar Zuid-Afrika? Ja, misschien, maar dan wel met een ander beroep. Wijnboer bijvoorbeeld, zoals Sebastiaan Klaassen in mijn boek. Op zijn wijnboerderij, Vuurberg in Stellenbosch, was ik echt jaloers.

9) Wat denk jij dat de langere termijn-impact van het WK op de ontwikkeling van Zuid-Afrika is?
De meningen daarover zijn verdeeld. Ik denk dat we het economisch effect niet moeten overschatten, maar misschien levert het Zuid-Afrika wel meer toeristen op; voetbalfans die ontdekken hoe prachtig het is en niet zo eng als ze vaak horen. Voor het imago van het land, en van het continent, is het natuurlijk ongelooflijk schitterend als het een geslaagd, mooi WK wordt.

10) Hoe zie je Zuid-Afrika zich economisch ontwikkelen ten opzichte van de rest van de wereld?
In de tijd dat ik uit Zuid-Afrika vertrok, in 2002, was er een  sombere stemming over de economische ontwikkeling. De rand was sterk in waarde gedaald, men was bezorgd over de situatie in Zimbabwe. Toch bleken de zorgen onterecht. Zuid-Afrika ontwikkelt zich in economisch opzicht nog steeds stabiel, en het lijkt me dat de economie zeker verder zal groeien als de wereldeconomie weer aantrekt.

---

KaapstadMagazine.nl vertelt je het laatste nieuws uit Kaapstad en omgeving. Bezoeken en toespraken van prominenten, artiesten en andere bijzondere personen - hier lees je de interviews die we met hun hebben.

Lees ook
Tien vragen aan... Marc Habets
Tien vragen aan... Karen Bosma
Tien vragen aan... Maxime Boegem
Tien vragen aan... Gerrit Jan van der Grijn
Tien vragen aan... Dylan van Eijkeren
Tien vragen aan... Bart Luirink
Tien vragen aan... Hans Vonk